Người vay tiền bỏ trốn, không trả nợ: Làm sao để đòi lại tiền đúng luật?

VPLS GIA ĐÌNH trả lời tư vấn như sau:

Anh/chị đã cho người quen mượn tiền nhiều lần, hiện còn nợ 7 triệu đồng. Người vay có dấu hiệu cố tình lẩn trốn, cắt liên lạc, không trả nợ. Anh/chị đang giữ hình ảnh CCCD và thông tin tài khoản ngân hàng của người vay. Vấn đề đặt ra là làm sao để đòi lại số tiền đúng pháp luật khi không thể liên hệ người vay.

1. Hành vi không trả nợ có thể bị xử lý hình sự không?

Theo quy định tại Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015, bên vay có nghĩa vụ hoàn trả đủ tiền khi đến hạn. Nếu cố tình trốn tránh, không trả nợ dù có khả năng trả, người vay có thể bị xử lý theo Điều 175 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2017) về tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”, khi hội đủ các yếu tố:

• Có hành vi vay tiền qua thỏa thuận dân sự;

• Có dấu hiệu dùng thủ đoạn gian dối để vay, sau đó bỏ trốn, cắt liên lạc;

• Số tiền chiếm đoạt từ 4 triệu đồng trở lên.

→ Đối với trường hợp của anh/chị, nếu chứng minh được người vay có hành vi lừa dối và bỏ trốn, có thể trình báo công an để xử lý hình sự.

2. Làm sao khởi kiện dân sự để đòi lại tiền?

Theo quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự, anh/chị có thể khởi kiện ra Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú trước đây yêu cầu trả lại tiền vay kèm lãi suất (nếu có thỏa thuận).

→ Đối với trường hợp của anh/chị, có thể làm đơn khởi kiện dân sự, trong đó nêu rõ:

• Quá trình cho vay và số tiền cụ thể;

• Các chứng cứ hiện có (tin nhắn, thông tin tài khoản, ảnh CCCD…);

• Hành vi trốn tránh, không thanh toán.

3. Làm gì nếu không biết người vay đang ở đâu?

Theo Điều 277 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, trong trường hợp bị đơn cố tình lẩn trốn, anh/chị có quyền:

• Yêu cầu Tòa án niêm yết thông báo thụ lý vụ án tại nơi cư trú cuối cùng của người vay;

• Đề nghị Tòa án xử vắng mặt nếu bị đơn không hợp tác.

→ Đối với trường hợp của anh/chị, có thể yêu cầu Tòa án tiến hành thủ tục vắng mặt sau khi đã thực hiện các biện pháp niêm yết theo luật định.

4. Cần chuẩn bị hồ sơ gì để khởi kiện hoặc trình báo công an?

Hồ sơ khởi kiện dân sự bao gồm:

• Đơn khởi kiện (theo mẫu);

• Bằng chứng: tin nhắn, hình ảnh CCCD, chuyển khoản, xác nhận vay (nếu có);

• Chứng minh nhân dân, hộ khẩu của anh/chị;

• Tài liệu xác nhận người vay không liên lạc được (ảnh chụp tin nhắn, gọi không bắt máy,…).

Nếu trình báo công an, cần chuẩn bị thêm:

• Đơn tố giác tội phạm;

• Bằng chứng về hành vi gian dối, bỏ trốn, không trả tiền.

5. Lưu ý & khuyến nghị từ Luật Sư:

• Không tự ý đăng tải thông tin cá nhân người vay lên mạng xã hội, vì có thể vi phạm pháp luật về bảo mật thông tin.

• Lưu giữ toàn bộ bằng chứng gốc, bản chụp CCCD, lịch sử giao dịch ngân hàng, tin nhắn.

• 6. Nếu không rành thủ tục, nên nhờ luật sư soạn thảo đơn và hướng dẫn nộp hồ sơ đúng quy định, tránh bị trả lại đơn do thiếu căn cứ pháp lý.
     
     Mẫu đơn tố cáo
      
  CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
  Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

  ---

  ……[Địa danh]……, ngày …… tháng …… năm 2026
  ĐƠN TỐ CÁO
  (Về hành vi vi phạm pháp luật của ……[Họ tên/Tên tổ chức bị tố cáo]……)
  Kính gửi: ……[Tên cơ quan có thẩm quyền giải quyết]…… (1)
  Họ và tên tôi là: ………………………………………………………………………………
  Sinh ngày: ……/……/…………
  Căn cước công dân số: ……………………… cấp ngày: …/…/…… Nơi cấp: ………………
  Hộ khẩu thường trú: ………………………………………………………………………………
  Nơi ở hiện tại: ……………………………………………………………………………………
  Số điện thoại liên hệ: ……………………………………………………………………………
  (Trường hợp cần bảo mật thông tin danh tính theo Điều 9 Luật Tố cáo, tôi đề nghị Quý cơ quan giữ bí mật thông tin cá nhân của tôi).
  Tôi làm đơn này để tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của:
  Ông/Bà/Tổ chức: …………………………………………………………………………………
  Chức vụ/Nghề nghiệp (nếu có): …………………………………………………………………
  Địa chỉ/Trụ sở làm việc: …………………………………………………………………………
  Nội dung vụ việc cụ thể như sau:
  (Trình bày rõ diễn biến sự việc theo trình tự thời gian, địa điểm xảy ra, hành vi vi phạm cụ thể của người bị tố cáo, hậu quả hoặc thiệt hại đã gây ra. Nội dung cần ngắn gọn, rõ ràng và trung thực).
  ………………………………………………………………………………………………………
  ………………………………………………………………………………………………………
  ………………………………………………………………………………………………………
  ………………………………………………………………………………………………………
  Từ những căn cứ trên, tôi kính đề nghị Quý cơ quan:
• Tiến hành thụ lý, xác minh và kết luận về hành vi vi phạm pháp luật nêu trên.
• Xử lý người có hành vi vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
• (Yêu cầu khác nếu có, ví dụ: buộc bồi thường thiệt hại, áp dụng biện pháp ngăn chặn...) [1]
• Tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn gồm có:
• Bản sao CCCD của người tố cáo.
• ………………………………………………………………………………………………
• ………………………………………………………………………………………………
• Tôi xin cam đoan những nội dung tố cáo trên hoàn toàn đúng sự thật và xin chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu cố tình tố cáo sai. [1]
  Người tố cáo
  (Ký và ghi rõ họ tên)

  ---

  LS TRẦN MINH HÙNG