1/ Việc sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh không phải mới. Từ ngày 1-7-2026, khi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 17/2023/NĐ-CP có hiệu lực, cách xác định mức tiền bản quyền có sự thay đổi, vậy thay đổi hiện nay như thế nào. Xin Luật sư tư vấn để người dân dễ hiểu, dựa trên góc nhìn pháp lý ạ?
2/ Nhiều chủ quán cà phê, quán ăn rất muốn làm đúng luật nhưng lại bối rối không biết bắt đầu từ đâu. Xin Luật sư hướng dẫn cụ thể: Người dân cần liên hệ đóng phí ở đâu, cho tổ chức nào để tránh lừa đảo, trả phí nhiều lần? 
3/ Nếu có mong muốn sử dụng nhạc có bản quyền phát tại cơ sở kinh doanh thì nên liên hệ ai, hồ sơ thủ tục thế nào?
4/ Để tiết kiệm chi phí, một số cửa hàng chuyển sang phát nhạc hoàn toàn do AI tạo ra (AI hát, do AI tự sáng tác). Liệu việc này có thực sự giúp người dân “né” được phí bản quyền hoàn toàn không, hay vẫn tiềm ẩn rủi ro pháp lý nào?
5/ Vậy dùng nhạc AI như thế nào để đúng luật? Hay cơ sở kinh doanh tuyệt đối không được dùng nhạc AI? Trong trường hợp nếu được dùng thì theo quy định mới của Nghị định 134/2026/NĐ-CP thì người kinh doanh cần lập hồ sơ, bằng chứng chứng minh nguồn gốc nhạc AI của quán là hợp pháp để xuất trình khi đoàn thu phí đến kiểm tra như thế nào? 
6/ Nếu sử dụng tài khoản cá nhân đã mua phí tháng như YouTube Premium và Spotify Premium hoặc phát nhạc từ kênh Youtube đơn thuần thì có cần trả phí bản quyền âm nhạc thương mại theo Nghị định hay không?
7/ Một số quán không chủ động chọn bài hát mà chỉ mở radio hoặc tivi để khách xem tin tức, bóng đá, vô tình có nhạc phát ra. Trường hợp này người dân có phải thực hiện nghĩa vụ đóng phí bản quyền không? Nếu quán chuyển sang phát truyện audio, podcast hoặc phim hoạt hình thay vì nhạc, thì có phải trả tiền bản quyền cho các tác giả của những nội dung này không?
TƯ VẤN
1. Nghị định 134/2026/NĐ-CP đã thay đổi cách xác định tiền bản quyền như thế nào?
Trước khi nghị định 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thực tế việc thu tiền bản quyền đối với quán cafe, nhà hàng, khách sản,... chủ yếu dựa trên thỏa thuận giữa tổ chức dại diện tập thể quyền tác giả với đơn vị sử dụng tác phẩm. Điều này không có sự ràng buộc rõ ràng nên đôi khi dẫn đến những bất đồng về mức phí, cách tính và căn cứ thu.
Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 17/2023/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế xác định tiền sử dụng quyền tác giả, quyền liên quan đến theo hướng minh bạch hơn.
- Xem xét nhiều yêu tố kinh doanh từ đó định hướng về quy định thu tiền  bản quyền: Mục đích, phạm vi, doanh thu,...
- Mức lương cơ sở mới từ 01/7/2026: 2.530.000 đồng - là căn cứ tính giá thu tiền bản quyền dựa trên mức lương cơ sở Nhà nước.
- Công thức tính tiền bản quyền:
Số tiền bản quyền = Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh
Với:
Mức lương cơ sở: 2.530.000 đồng (Kể từ ngày 01/7/2026)
Hệ số điều chỉnh: Được quy định tại Phụ lục II (sửa đổi) căn cứ theo quy mô thực tế của cơ sở kinh doanh (Phụ lục II - Nghị định 17/2023/NĐ-CP)
Điểm mới chính là không phải mọi cơ sở kinh doanh đều có thể áp dụng cùng một mức giá thu tiền bản quyền giống nhau, cố định bởi việc xác định tiền thu dựa vào nhiều tiêu chí khách quan hơn thay vì chỉ dựa vào giá cố định. Đồng thời việc thay đổi mức lương cơ sở cũng đã phần nào tác động đến việc thu tiền bản quyền nói trên.
2. Chủ quán muốn làm đúng luật thì phải liên hệ ở đâu?
Cá nhân, tổ chức kinh doanh không tự ý chuyển tiền bản quyền cho bất kỳ cá nhân nào đến thu phí. Hiện nay, việc cấp phép sử dụng quyền thường được thực hiện theo ba hình thức:
- Liên hệ trực tiếp với tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả;
- Liên hệ tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả được chủ sở hữu quyền ủy quyền quản lý;
- Làm việc với đơn vị phân phối nhạc có giấy phép thương mại.
Nếu có cá nhân yêu cầu đóng phí, thu tiền bản quyền thì chủ cơ sở kinh doanh nên:
- Xác minh danh tính cá nhân thu chi phí
+ Giấy giới thiệu, thẻ nhân viên công tác có dấu đỏ của tổ chức đại diện
+ Văn bản, hợp đồng ủy quyền chứng minh việc tổ chức đó là đại diện cho danh mục bài hát / nghệ sĩ mà chủ cơ sở kinh doanh đang sử dụng.
- Căn cứ tính phí
+ Đo đạc diện tích, tính toán theo khung pháp luật
+ Ký kết hợp đồng sử dụng bản quyền tác phẩm
+ Xem xét hóa đơn, chứng từ hợp lệ
+ Thanh toán: Ưu tiên qua ngân hàng (không thanh toán bằng tiền mặt)/ Tuyệt đối không chuyển khoản vào tài khoản cá nhân.
- Tránh mất tiền “lần 2” - lừa đảo
+ Chỉ đóng tiền theo hợp đồng đã ký kết
+ Lựa chọn các gói âm nhạc kinh doanh trọn gói (nếu có)
+ Lưu giữ chứng từ: Hợp đồng, hóa đơn VAT, giấy chứng nhận sử dụng (nếu có)...
3. Muốn phát nhạc có bản quyền tại quán thì phải làm gì?
Nếu chủ cơ sở kinh doanh muốn sử dụng bản quyền phát tại cơ sở kinh doanh thì quy trình cơ bản bao gồm:
Bước 1: Xác định bản nhạc và nguồn bản quyền cần yêu cầu
Bước 2: Xác định cơ quan, tổ chức hiện có thẩm quyền cấp phép chính thức
- VCPMC (Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam):
Chức năng: Đại diện thu phí Quyền tác giả (nhạc sĩ, tác giả lời bài hát).
+ Khu vực miền Bắc: Số 23 ngách 2/5, ngõ 397 Phạm Văn Đồng, P. Xuân Đỉnh, Hà Nội (Hotline: 083 3766 199).
+ Khu vực miền Nam: Số 91-93 Đường số 5, KP4, P. Bình Trưng, TP. Thủ Đức, TP.HCM (Điện thoại: 028 3829 9225).
- RIAV (Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam):
Chức năng: Đại diện thu Quyền liên quan (dành cho ca sĩ, nhà sản xuất bản ghi âm/đĩa nhạc).
- Đơn vị B2B cung cấp nhạc bản quyền (Trung gian):
Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ, ký kết hợp đồng hoặc văn bản cấp phép
- Hồ sơ chuẩn bị:

Bước 4: Quy trình thực hiện đăng ký
- Nộp hồ sơ thông tin cơ tại các cơ quan có thẩm quyền
- Đối chiếu định mức và nhận báo chi phí thu bản quyền
- Ký kết hợp đồng và thanh toán
- Nhận giấy chứng nhận sử dụng hợp pháp theo quy định pháp luật
4. Dùng hoàn toàn nhạc AI có giúp "né" phí bản quyền không?
Về rủi ro pháp lý cũng như nhận định về “Dùng AI có thể giúp né chi phí bản quyền” hoàn toàn không thể khẳng định được.
Bởi có lẽ, AI - trí tuệ nhân tạo hoạt động dựa trên những câu lệnh do chính con người đưa vào. Vậy nên việc thực hiện của AI đều do sự quyết định bằng việc sử dụng hệ thống câu lệnh của người sử dụng. Điều này rất khó giải thích rõ ràng về việc bài hát có do AI tạo ra hay không, hay chỉ là do sự điều chỉnh từ những nguồn thông tin có trước để tạo ra một bài hát tương tự.
Để làm rõ vấn đề này:
Trường hợp 1: AI hoàn toàn tạo mới, không sao chép, không sử dụng bản ghi âm, lời bài hát có bản quyền mà chỉ dựa vào các thông tin do chính người sử dụng tạo ra vào “huấn luyện” để hoàn thành.
Góc độ pháp luật: Căn cứ theo Luật sở hữu trí tuệ, Nghị định 134/2026/NĐ-CP, quyền tác giả chỉ phát sinh từ sự sáng tạo của con người. Theo đó, việc AI tự động khởi tạo 100% (Thông qua các câu lệnh cũng như thông tin do người sử dụng nạp vào) thì đương nhiên không bị thu tiền bản quyền.
Trường hợp 2: AI không tạo mới hoàn toàn, mà dựa vào các nguồn thông tin, bản ghi âm, lời bài hát đã có bản quyền để tạo ra một sản phẩm có sự giống tác phẩm bản quyền đã tồn tại.
Gốc độ pháp luật: Theo đó, hành vi đó vẫn được xem là hành vi xâm phạm bản quyền tác phẩm, xâm phạm quyền tác giả, các quyền khác. Từ đó có thể dẫn đến hệ quả pháp luật như: Bị yêu cầu gỡ bỏ, bồi thường hoặc tranh chấp dân sự.
5. Dùng nhạc AI thế nào để đúng luật? Có cần chuẩn bị hồ sơ gì?
Hiện nay, pháp luật Việt Nam không cấm việc sử dụng nhạc AI trong hoạt động kinh doanh. Nên các cơ sở kinh doanh hoàn toàn có quyền sử dụng nhạc do AI làm để thực hiện hoạt động kinh doanh.
Để chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của bản nhạc do AI viết cần:
- Chỉ dùng nhạc từ các công cụ AI trả phí có điều khoản cấp phép thương mại rõ ràng:
Hợp đồng mua hoặc cấp phép AI, Hóa đơn thanh toán, Email xác nhận quyền sử dụng thương mai AI, thời điểm tạo tác phẩm, nhật ký tạo nhạc - Là căn cứ chứng minh nếu đoàn kiểm tra yêu cầu, là tài liệu thể hiện cơ sở kinh doanh có quyền sử dụng hợp pháp đối với bản nhạc
- Tự khởi tạo và nhập lệnh cho AI tạo ra bài hát riêng cho cơ sở kinh doanh
- Lựa chọn thay thế an toàn bằng các hình thức khác
Quy trình, hồ sơ:
- Xuất trình danh mục phát và giấy cam kết nguồn gốc
- Cung cấp Hóa đơn và tài khoản thương mại dịch vụ AI
- Yêu cầu ghi nhận vào biên bản làm việc về sự việc thực tế
6. Có YouTube Premium hoặc Spotify Premium thì đã đủ chưa?
Việc sử dụng tài khoản cá nhân đã mua phí tháng như Youtube Premium/ Spotify Premium đối với chủ thế nào sẽ ảnh hưởng đến việc có hay không việc ràng buộc “Trả phí bản quyền thương mại” theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP và Luật sở hữu trí tuệ.
Trường hợp 1: Nếu việc cá nhân sử dụng cho riêng bản thân khi đã mua phí tháng như Youtube Premium/ Spotify Premium thì không bắt buộc phải “Trả phí bản quyền thương mại”. Bởi vì việc cá nhân sử dụng những bài nhạc do 2 nền tảng đó cung cấp chỉ là hoạt động cá nhân không phát sinh thương mại nên không bị ràng buộc theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP và Luật sở hữu trí tuệ.
Trường hợp 2: Nếu việc cá nhân là chủ cơ sở kinh doanh dùng Youtube Premium/ Spotify Premium để mở nhạc phục vụ khách hàng trong hoạt động kinh doanh là hành vi truyền tải tác phẩm đến với công chúng hoặc sử dụng sản phẩm nhằm mục đích kinh doanh thương mại thì đây là vi phạm bản quyền. Khác với trường hợp 1 thì trường hợp 2 cá nhân buộc “Trả phí bản quyền thương mại” theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP và Luật sở hữu trí tuệ. Do đó, việc đã mua Premium không đồng nghĩa đã được cấp quyền sử dụng nhạc trong hoạt động kinh doanh.
- Nếu muốn phát nhạc tại quán, cần kiểm tra:
+ Điều khoản của nền tảng;
+ Giấy phép thương mại (business license);
+ Hoặc thực hiện việc xin phép chủ sở hữu quyền theo quy định.
7. Mở radio, tivi có nhạc nền thì có phải đóng tiền bản quyền? Nếu phát podcast, truyện audio, phim hoạt hình thì sao?
Dưới góc độ pháp luật: Không phải cứ mở Radio, Tivi là đương nhiên phải đóng tiền bản quyền âm nhạc. Vấn đề cốt lõi là mục đích và cách sử dụng nội dung
Trường hợp: Nếu cơ sở kinh doanh chỉ mở chương trình thời sự, tin tức, tuyên truyền chính sách, bóng đá và âm nhạc chỉ xuất hiện một cách ngẫu nhiên thì đây không phải là yếu tố được chủ cơ sở kinh doanh nhắm vào. Do đó, việc âm nhạc vô tình phát không phát sinh nghĩa vụ trả tiền bản quyền âm nhạc.
Trường hợp: Nếu cơ sở kinh doanh mở Radio, Tivi thường xuyên trong khu vực phục vụ khách hàng, các chương trình lặp đi lặp lại có nội dụng là ca khúc, nhạc nền, MV, chương trình giải trí,... Góp phần tạo trải nghiệm cho khách hàng, hỗ trợ hoạt động kinh doanh, phát sinh chi phí lợi nhuận cao thì việc sử dụng này được xem là khai thác âm nhạc trong môi trường thương mại và buộc phát sinh nghĩa vụ về bản quyền
Cần phân biệt từng trường hợp:
+ Hình thức khai thác;
+ Mục đích sử dụng;
+ Nội dung phát;
+ Quyền đã được đơn vị phát sóng xử lý đến đâu.
Không thể kết luận rằng cứ mở tivi là chắc chắn phải đóng thêm tiền bản quyền âm nhạc. Trên thực tế, từng trường hợp cần xem xét cụ thể theo Luật Sở hữu trí tuệ và quyền của tổ chức phát sóng.
Về trường hợp quán chuyển sang phát truyện audio, podcast hoặc phim hoạt hình thay vì nhạc:
Việc không phát nhạc không đồng nghĩa là không còn vấn đề bản quyền:
- Podcast, truyện audio cũng là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả hoặc quyền liên quan nếu đáp ứng điều kiện luật định. Nếu phát công khai trong quán để phục vụ hoạt động kinh doanh, chủ quán vẫn cần xem điều khoản cấp phép của chủ sở hữu nội dung hoặc nền tảng cung cấp.
- Phim là tác phẩm điện ảnh được bảo hộ quyền tác giả. Nếu mở phim phục vụ khách trong cơ sở kinh doanh thì có thể liên quan đến:
+ Quyền tác giả đối với bộ phim;
+ Quyền của nhà sản xuất;
+ Quyền của đơn vị phát hành;
+ Điều khoản của nền tảng phát phim.
Vậy nên, không phải chỉ có âm nhạc mới phát sinh nghĩa vụ về bản quyền. Nhiều dịch vụ phát trực tuyến chỉ cấp quyền cho mục đích sử dụng cá nhân, không bao gồm việc phát trong quán cà phê, nhà hàng hay các cơ sở kinh doanh. Nếu muốn sử dụng hợp pháp, có thể phải có giấy phép hoặc trả phí theo thỏa thuận với chủ sở hữu quyền.


 CẢM ƠN LUẬT SƯ TRẦN MINH HÙNG