Câu hỏi: Hẻm nơi tôi ở là hẻm cụt, bề rộng chỉ đủ cho 2 xe máy tránh nhau. Một hộ dân trong hẻm đã cơi nới ban công, xây dựng khung sắt cố định vươn ra trước nhà và lắp mái tôn. Sau khi có phản ánh, hộ này đã tháo dỡ ban công, nhưng vẫn giữ lại khung sắt có mái che cố định ở trên. Họ làm bổ sung thêm mái che di động phía dưới và bạt che hai bên. Theo quan sát của tôi, phần mái che và khung sắt vượt ra ngoài phạm vi mặt tiền nhà, nằm trong khoảng không phía trên lối đi chung của hẻm. Nước mưa từ mái che chảy trực tiếp xuống lối đi chung thay vì được dẫn vào hệ thống thoát nước của nhà họ. Kính mong Luật sư tư vấn giúp tôi các vấn đề sau:
1/Trong hẻm cụt nhỏ, hộ dân có được phép lắp mái che cố định hoặc mái che di động vươn ra khoảng không phía trên lối đi chung hay không?

Khi xây dựng công trình, chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản phải tuân theo pháp luật về xây dựng, bảo đảm an toàn, không được xây vượt quá độ cao, khoảng cách mà pháp luật về xây dựng quy định và không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, người có quyền khác đối với tài sản là bất động sản liền kề và xung quanh."
            Như vậy, trường hợp này có thể thấy hộ dân khi xây dựng công trình, phải tuân theo pháp luật về xây dựng không được xây vượt quá độ cao, khoảng cách mà pháp luật về xây dựng quy định và không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu, người có quyền khác đối với tài sản là bất động sản liền kề và xung quanh. Do đó, việc xây đựng nếu không đảm bảo quy chuẩn về xây dựng và khoảng cách giữa các hộ dân xung quanh thì việc xây dựng lấn chiếm, không đảm bảo an toàn là hành vi trái pháp luật.
2/ Việc giữ khung sắt cố định đưa ra ngoài mặt tiền nhà và lắp thêm mái che phía dưới có được xem là hợp lệ không?
Việc giữ khung sắt cố định đưa ra ngoài mặt tiền và lắp mái che được xem là không hợp lệ và có thể bị phạt tháo dỡ. Theo Luật Xây dựng 2014 sửa đổi, mặt tiền nhà ở khu vực đô thị phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về chỉ giới xây dựng và chỉ giới đường đỏ.
Các yếu tố cụ thể khiến thiết kế này vi phạm bao gồm:
+ Sự cố định: Cơ quan quản lý đô thị thường yêu cầu dùng mái che di động (có thể kéo ra, thu vào) thay vì mái che cố định để không phá vỡ kiến trúc quy hoạch. Mái cố định thò ra không gian công cộng thường không được cấp phép. [1, 2]
+ Vi phạm không gian: Mọi phần kiến trúc cố định nhô ra (như ô-văng, mái hiên) từ độ cao (3,5m) trở lên chỉ được phép nhô ra một khoảng giới hạn theo chiều rộng lộ giới (thường từ 0,9m) đến 1,4m)) và không được che chắn kín để tạo thành buồng hay phòng
+ Lấn chiếm vỉa hè/không gian chung: Nếu phần khung sắt và mái che vươn quá giới hạn cho phép hoặc lấn chiếm hoàn toàn khoảng không vỉa hè công cộng, bạn sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính và buộc tháo dỡ.
3/ Nếu phường xử lý bắt tháo gỡ khung sắt và cho giữ lại mái che di động thì có hợp lệ không?
Việc này là hoàn toàn không phù hợp, bởi nếu toàn bộ mái che (kể cả khi kéo ra) đều lấn chiếm khoảng không của hẻm thì sẽ làm ảnh hưởng đến giao thông, thoát hiểm hoặc phòng cháy chữa cháy, nếu chỉ tháo khung mà vẫn cho phép giữ mái che để tiếp tục sử dụng có thể không bảo đảm xử lý dứt điểm hành vi vi phạm. Do đó, để đảm bảo an toàn thì phương án tối ưu nhất có thì Phường xe tiến hành tháo dỡ hết cả khung sắt và mái che di động.
4/ Trong trường hợp người dân không đồng ý với kết quả xử lý của phường, thì tôi có thể đề nghị cơ quan nào xem xét lại?
Nếu bạn không đồng ý với kết quả xử lý của chính quyền cấp Phường, có thể đề nghị các cơ quan sau xem xét như sau:

+ Bước đầu tiên, Hòa giải tại UBND cấp xã. Đây là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện ra tòa. Thời hạn hòa giải là không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn. Bạn có thể gửi Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai tới UBND cấp xã/phường nơi có đất.
+ Bước thứ 2: Khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu UBND cấp huyện/tỉnh giải quyết. Nếu hòa giải không thành, bạn có thể nộp đơn khởi kiện đến Tòa án nhân dân cấp huyện.

+ Khiếu nại lần đầu: Gửi đơn trực tiếp đến người hoặc cơ quan đã ra quyết định hành chính đó. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận/biết được quyết định. Cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong 30 - 45 ngày.
+ Khiếu nại lần hai hoặc Khởi kiện: Nếu hết thời hạn giải quyết hoặc không đồng ý với kết quả giải quyết lần đầu, bạn có thể tiếp tục khiếu nại lên Chủ tịch UBND cấp trên trực tiếp hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.

LS TRẦN MINH HÙNG