Tội “Tham ô tài sản” và tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” đều là tội phạm tham nhũng được quy định tại Mục 1 Chương XXIII Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Trong thực tế, việc xác định hai loại tội phạm này rất dễ nhầm lẫn với nhau bởi cả hai tội này đều được thực hiện bởi người có chức vụ, quyền hạn nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản và đều được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp.

Tuy nhiên, tội “Tham ô tài sản” và tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản” cũng có đặc điểm riêng khác nhau, cụ thể:

Trong bối cảnh đẩy mạnh phòng chống tham nhũng và xây dựng nền hành chính liêm chính, Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi được xem là một dạng tham nhũng gián tiếp, diễn ra thông qua các mối quan hệ cá nhân và ảnh hưởng không chính thức. Tội danh này đang được quy định cụ thể tại Điều 366 Bộ luật Hình sự 2015 với khung hình phạt răn đe nhất.

1. Khái quát về Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi:

1.1. Khái niệm:

Trong những năm gần đây, cùng với quá trình hoàn thiện thể chế, cải cách hành chính và tăng cường đấu tranh phòng chống tham nhũng, Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi đang có xu hướng diễn biến ngày càng tinh vi và khó phát hiện. Khác với các tội danh tham nhũng thông thường, hành vi phạm tội này thường không gắn trực tiếp với việc thực hiện công vụ mà được thực hiện thông qua các mối quan hệ xã hội, quan hệ cá nhân hoặc ảnh hưởng không chính thức đối với người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan nhà nước hoặc tổ chức.